Afrykański pomór świń (ASF) – jest to choroba wirusowa świń domowych oraz dzikich. Nie stanowi zagrożenia dla ludzi, ale powoduje ona wysoką śmiertelność trzody chlewnej. Obszary dotknięte ASF są narażone na wysokie starty ekonomiczne z powodu utarty zwierząt. Gospodarstwa w wyniku nakładanych ograniczeń w przemieszczaniu świń i ich produktów ponoszą wysokie starty finansowe. Wirus jest odporny w środowisku, może przetrwać na ubraniach, butach, kołach dlatego bardzo ważne stosowanie środków dezynfekcji. Powodem wystąpienia choroby u zwierząt jest bezpośredni kontakt z zakażonymi zwierzętami oraz pośredni kontakt poprzez spożycie produktów pochodzących od zakażonych zwierząt.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt Rozporządzenia w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, który dostosuje polskie prawo do Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r. ustanawiające środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu o afrykańskiego pomoru świń oraz uchylające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniającym i uchylającym niektóre akty w dziedzinie zdrowia („Prawo o zdrowiu zwierząt”), jest stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE. Upoważnia ono Komisję Europejską do ustanawiania, w drodze aktów wykonawczych, środków szczególnych w zakresie zwalczania chorób, kierując się aktualną sytuacją epizootyczną w odniesieniu do danej choroby.
W celu zwalczania chorób, mianowicie ASF dnia 16 marca 2023 r. zostało wprowadzone Rozporządzenie 2023/594 zstępujące dotychczas stosowane Rozporządzenie 2021/605. Jest ono w całości wiążące i stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE, w których występuje choroba.
W ramach projektu Rozporządzenia MRiRW zaproponowano następujące zmiany:
- W projektowanym Rozporządzeniu wprowadzane są dodatkowe środki mające na celu prawidłowe utrzymanie bioasekuracji gospodarstw.
- Rozszerzono możliwość zastosowania innych urządzeń w celu zwalczania wirusa ASF. Oprócz stosowania mat dezynfekcyjnych można stosować nowoczesne rozwiązania, maszyny i systemy zapewniające skuteczną dezynfekcję.
- Zmieniono przepisy dotyczące znakowania. Zrezygnowano ze stosowania znaków zdrowotnych dla znakowania świeżego mięsa i produktów mięsnych. Znakowanie będzie się odbywać na podstawie Rozporządzenia 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego oraz przepisów Rozporządzenia 2023/594.
- Zgodnie z zaproponowanym Rozporządzeniem nie ma obowiązku wydawania świadectw zdrowotnych w przypadku przemieszania świń w obrębie Polski.
- Z dniem wejścia w życie Rozporządzenia 2023/494, Główny Lekarz Weterynarii jest osobą, której przysługują kompetencje związane z wykonywaniem uprawnień wynikających z ww. Rozporządzenia. Pozostałe organy Inspekcji Weterynaryjnej wykonują swoje zadania na podstawie upoważnień ustawowych.
- Uregulowano również kwestie dotyczące przemieszczania świń, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, mięsa i produktów mięsnych oraz materiału biologicznego na obszarze kraju. Wprowadzone zakazy w Rozporządzeniu wykluczają każdorazowe wdrażanie tych zakazów w drodze decyzji powiatowych lekarzy weterynarii.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia.
Stan prawny na dzień: 13.02.2024 r.
W razie pytań i wątpliwości związanych z prawem żywnościowym zapraszamy do kontaktu z naszym ekspertem, mec. Piotrem Włodawcem: wlodawiec[at]prokurent.com.pl
Autorzy:
Piotr Włodawiec – Radca prawny / Starszy Partner
Paweł Buczyński – Inżynier Technologii Żywności
