Koniec greenwashingu? Nowe wymogi i zakazane praktyki od 27 września 2026 r.

Greenwashing – nowe przepisy to temat, który w najbliższych miesiącach będzie szczególnie istotny dla przedsiębiorców. Transformacja ekologiczna gospodarki unijnej nabiera tempa. Na polskim rynku legislacyjnym pojawił się projekt ustawy UC111, który ma na celu wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825.

Projekt ma ograniczyć greenwashing, a nowe przepisy mają wzmocnić pozycję konsumenta w procesie transformacji ekologicznej poprzez wyeliminowanie nieuczciwych praktyk rynkowych.

Projektowana ustawa wprowadza istotne zmiany w dwóch kluczowych aktach prawnych:

• Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (UPNPR).
• Ustawa o prawach konsumenta (UPK).

Rewolucja w marketingu środowiskowym – zmiany w UPNPR

Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie do UPNPR szeregu nowych definicji oraz rozszerzenie tzw. ,,czarnej listy’’ praktyk zakazanych w każdych okolicznościach. Przedsiębiorcy, którzy w swojej komunikacji marketingowej wykorzystują twierdzenia o ekologiczności, muszą przygotować się na nowe wymogi dowodowe.

Nowe definicje ustawowe

Projekt wprowadza precyzyjne definicje, które mają wyeliminować niejasności interpretacyjne:

• Twierdzenie dotyczące ekologiczności: Każdy komunikat (tekst, grafika, symbol, marka), sugerujący pozytywny wpływ na środowisko lub jego poprawę.
• Ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności: Twierdzenie przekazane pisemnie lub ustnie, którego opis nie został podany w jasny i wyraźny sposób na tym samym nośniku.
• Oznakowanie dotyczące zrównoważonego charakteru: Dobrowolny znak zaufania lub jakości, którego celem jest promocja produktu przez odwołanie się do jego cech środowiskowych lub społecznych.
• System certyfikacji: Formalny proces weryfikacji i poświadczenia spełnienia wymogów przez podmiot zewnętrzny (akredytowany lub spełniający normy ISO/IEC).

Zakazane praktyki (czarna lista)

Nowe przepisy wprowadzają m.in. zakaz:

• Stosowania oznakowani dotyczących zrównoważonego charakteru, które nie są oparte na systemie certyfikacji ani nie zostały ustanowione przez organy publiczne.
• Formułowania ogólnych twierdzeń o ekologiczności bez wykazania uznanej wysokiej efektywności ekologicznej.
• Twierdzeń uzasadnianych kompensowaniem emisji gazów cieplarnianych, że produkt jest ,,neutralny klimatycznie’’ lub ma ,,ograniczony wpływ’’ na środowisko.
• Prezentowania wymogów prawnych (obowiązujących wszystkich producentów w danej kategorii) jako cech wyróżniających ofertę danego przedsiębiorcy.

Więcej informacji przed zawarciem umowy – zmiany w UPK

Aby skuteczniej ograniczyć greenwashing, nowe przepisy zapewnią konsumentom dostęp do bardziej szczegółowych informacji o trwałości i możliwości naprawy produktów jeszcze przed zakupem.

Kluczowe nowe wymogi:

• Zharmonizowana informacja o zgodności towaru z umową: sprzedawca będzie musiał przekazywać informację o prawnym obowiązku zapewnienia zgodności towaru z umową (w tym 2-letnim okresie odpowiedzialności) zgodnie z jednolitym wzorem określonym w rozporządzeniu UE.
• Handlowa gwarancja trwałości: Jeśli producent udziela takiej gwarancji, przedsiębiorca musi przekazać konsumentowi informację przy użyciu zharmonizowanego oznakowania.
• Aktualizacje oprogramowania: Obowiązek informowania o minimalnym okresie, w którym producent zapewnia bezpłatne aktualizacje dla towarów z elementami cyfrowymi.
• Ocena możliwości naprawy: Wymóg informowania o dostępności punktowej oceny naprawialności lub – w jej braku – o dostępności części zamiennych, instrukcji naprawy i kosztach.

Harmonogram i skutki dla przedsiębiorców

Projektowana ustawa ma wejść w życie 27 września 2026 r.

Warto zwrócić uwagę, że projekt przewiduje harmonizację maksymalną – państwa członkowskie nie mogą ustanawiać przepisów bardziej restrykcyjnych niż te wynikające z dyrektywy. Przedsiębiorcy, których komunikacja może zostać uznana za greenwashing, powinni przeanalizować, jak nowe przepisy wpłyną na stosowane opakowania, materiały reklamowe oraz całą strategię komunikacji.

Podmioty, które już teraz dbają o weryfikowalność swoich oświadczeń środowiskowych, zyskają na wyeliminowaniu nieuczciwej konkurencji. Kancelaria zaleca audyt dotychczasowych działań marketingowych pod kątem nowych wymogów certyfikacyjnych i dowodowych przed wejściem przepisów w życie.

Głos rynku: Co niepokoi przedsiębiorców?

Projekt UC111 wywołał ożywioną dyskusję w toku konsultacji publicznych. Przedsiębiorcy, organizacje branżowe oraz fundacje zwracały uwagę na kilka krytycznych kwestii, które mogą wpłynąć na sposób stosowania nowych przepisów w praktyce:

• Nadmierny rygoryzm definicyjny: Przedstawiciele biznesu (m.in. Związek Cyfrowa Polska, POHiD, Polski Związek Przemysłu Kosmetycznego) wskazują, że projekt w obecnym brzmieniu zbyt wąsko definiuje ,,system certyfikacji’’ oraz ,,niezależnego eksperta’’, zawężając je głównie do norm ISO. Postulowane jest otwarcie definicji na inne, uznane obiektywne normy międzynarodowe i krajowe, co pozwoliłoby uniknąć nieuzasadnionych barier kosztowych.
• Potrzeba wytycznych sektorowych: sektor energetyczny (PKEE) podkreśla, że złożoność zmian wymaga opublikowania przez Prezesa UOKiK szczegółowych wytycznych dla poszczególnych branż (np. przykłady dopuszczalnych twierdzeń dotyczących ,,zielonej energii’’ czy ,,taryf ekologicznych’’), najlepiej z wyprzedzeniem co najmniej 6 miesięcy przed wejściem przepisów w życie.
• Szersze spojrzenie na rynek żywności: Fundacja Green REV Institute wskazuje, że projekt powinien uwzględniać nie tylko środowiskowy, ale i etyczny wymiar ,,zrównoważoności’’. Organizacja apeluje o zwiększenie przejrzystości informacji na temat produktów pochodzenia zwierzęcego, argumentując, że obecna asymetria informacyjna utrudnia konsumentom dokonywanie wyborów zgodnych z ich wartościami.

Jak możemy pomóc? Wsparcie prawne w procesie dostosowania

Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie prawne w procesie adaptacji do wymogów projektu UC111:

• Audyt zgodności (Compliance Audit): Przeprowadzimy szczegółową weryfikację Państwa obecnych materiałów marketingowych, stron internetowych, regulaminów oraz opakowań pod kątem zgodności z nowymi zakazami dotyczącymi twierdzeń środowiskowych i ,,czarnej listy’’ praktyk.
• Weryfikacja certyfikatów: Sprawdzenie, czy posiadane przez Państwa certyfikaty jakości lub zaufania opierają się na systemach certyfikacji spełniających wymogi nowej ustawy.
• Przygotowanie planów wykonawczych: Doradzimy, jak prawidłowo skonstruować ,,realistyczny plan wykonania’’ dla twierdzeń o przyszłej efektywności ekologicznej, aby spełniał wymogi weryfikowalności przez niezależnych eksportów.
• Inwentaryzacja informacji przedkontraktowych: Dostosowanie systemów sprzedaży (zarówno stacjonarnej, jak i internetowej) do wymogów przekazywania zharmonizowanej informacji o zgodności towaru z umową oraz – w odpowiednich przypadkach – o możliwościach naprawy i aktualizacjach oprogramowania.
• Dostosowanie procesów informacyjnych: Opracujemy wzory wymaganych informacji przedkontraktowych oraz procedury przekazywania konsumentom danych o gwarancjach trwałości i aktualizacjach oprogramowania, zgodnie z nowymi wymogami ustawy o prawach konsumenta.
• Wsparcie w relacjach z UOKiK: Pomożemy w przygotowaniu odpowiedzi na ewentualne zapytania organu nadzorczego oraz doradzimy w kwestii korzystania z dobrowolnych wytycznych, gdy zostaną one opublikowane.
• Szkolenia dla zespołów: Przeprowadzimy warsztaty dla działów marketingu, komunikacji i sprzedaży, aby uświadomić pracownikom ryzyka prawne związane z nowymi praktykami i nauczyć ich, jak bezpiecznie komunikować ,,zrównoważoność’’ produktów.

Zapraszamy do kontaktu, aby już teraz przygotować Państwa przedsiębiorstwo na nadchodzące zmiany legislacyjne i uniknąć ryzyk związanych z zarzutami o stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych.

Eksperci przygotowujący artykuł:

Aniela Kufel
Studentka SGGW Wydział Technologii Żywności

Sprawdź, jakie działania warto podjąć w swojej sytuacji

Wypełnij krótki formularz i skorzystaj z bezpłatnej konsultacji z adwokatem. Wskażemy możliwe dalsze kroki.