21 kwietnia 2021 r. weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”). Niniejsze Rozporządzenie ustanawia przepisy dotyczące zapobiegania chorobom zwierząt przenoszonym na zwierzętach lub na ludziach oraz przepisy dotyczące zwalczania takich chorób.

Wyżej wspomniany akt prawny reguluje szeroko rozumiane kwestie zwalczania chorób zwierząt, w tym ich likwidacji i zapobiegania rozprzestrzenianiu się. Określa również, takie kwestie jak rejestracja podmiotów i zakładów oraz zatwierdzania zakładów zajmujących się utrzymywaniem zwierząt i produktami, a także warunki przemieszczania i przywozu zwierząt i produktów w zakresie istotnym z punktu widzenia zwalczania chorób zwierząt.

Rozporządzenie jest bezpośrednio stosowane w polskim porządku prawnym. Głównym celem wprowadzenia ustawy o zdrowiu zwierząt jest wprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych w Polsce służących dostosowaniu do Rozporządzenia 2016/429. W szczególności ważne jest unormowanie kwestii dotyczących kompetencji poszczególnych krajowych organów zaangażowanych w nadzór nad zdrowiem zwierząt oraz odpowiedzialnych za zwalczanie chorób zwierząt, a także sankcje za naruszenie przepisów Rozporządzenia 2016/429.

Projekt przewiduje, że powiatowy lekarz weterynarii, podobnie jak dotychczas, będzie miał prawo wprowadzać określone nakazy, zakazy lub ograniczenia w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia choroby u zwierząt. Dodatkowo, jego uprawnienia zostaną rozszerzone o możliwość nakładania kar pieniężnych w drodze decyzji administracyjnej.

W projekcie uwzględniono także regulacje dotyczące schronisk dla zwierząt. Zgodnie z nowymi przepisami, wymagania dla takich schronisk będą określone w ustawie o ochronie zwierząt oraz w rozporządzeniu na jej podstawie. Przed przyjęciem pierwszego zwierzęcia, nowe schroniska będą musiały udowodnić, że spełniają odpowiednie standardy. Powiatowy lekarz weterynarii będzie zobowiązany przeprowadzić kontrolę w ciągu 7 dni od złożenia przez podmiot prowadzący schronisko wniosku o taką kontrolę. Potwierdzenie spełnienia wymagań będzie dokumentowane w protokole sporządzonym przez powiatowego lekarza weterynarii.

Walka z antybiotykoopornością

W art. 54 ust. 5 projektowanej ustawy wprowadzono przepisy, które wykonują zobowiązania wynikające z Europejskiego Zielonego Ładu i strategii „od pola do stołu”. Koncepcje te wskazują jako cel do osiągnięcia do 2030 r. zmniejszenie o 50% stosowanych środków przeciwdrobnoustrojowych dla zwierząt utrzymywanych w warunkach fermowych i w dziedzinie akwakultury oraz fakt bycia przez Polskę jednym z liderów sprzedaży weterynaryjnych produktów leczniczych wskazuje na konieczność podjęcia i koordynacji działań na wielu płaszczyznach.

Z raportu przeprowadzonego w 2022 roku przez Europejską Agencję Leków (EMA – European Medicines Agency) średnia z 31 krajów wynosi 73,9 mg/PCU. PCU (population correction unit) jest to jednostka przyjęta w Unii Europejskiej służąca jako wskaźnik zużycia antybiotyków skorygowana o dane dotyczące populacji zwierząt w poszczególnych krajach europejskich. Stosuje się ją powszechnie w raportach krajowych jaki i międzynarodowych. W Polsce zużycie środków przeciwdrobnoustrojowych jest na poziomie 196 mg/PCU. Podczas określania zużycia środków przeciwdrobnoustrojowych przyjmuje się założenie, że 1 PCU = 1 kg różnych kategorii żywego inwentarza i ubitych zwierząt z uwzględnieniem przywozu i wywozu zwierząt rzeźnych lub uboju w innym państwie członkowskim UE. EMA ustaliła również znormalizowaną szacunkową masę w czasie stosowania środka dla każdego gatunku zwierząt. Średnią masę ciała zwierzęcia określono biorąc pod uwagę, że większość antybiotyków stosuje się u młodych zwierząt. Należy podkreślić, że dane dotyczące sprzedaży w różnych krajach nie powinny być bezpośrednio porównywane, ponieważ mogą na nie wpływać inne czynniki. Wśród nich można wyróżnić między innymi dane demograficzne zwierząt, rodzaje systemów produkcji zwierzęcej, wybór antybiotyków i protokołów leczenia.

Większość antybiotyków powinna być podawana w indywidualnym leczeniu zwierząt zamiast kuracji grupowej. Wyjątkiem jest przemysł drobiarski, w którym wszystkie kuracje muszą być grupowe.

W razie pytań i wątpliwości związanych z powyższą materią zapraszamy do kontaktu z naszym ekspertem, mec. Piotrem Włodawcem: wlodawiec[at]prokurent.com.pl

Autorzy:

Piotr Włodawiec – Radca prawny / Starszy Partner

Paweł Buczyński – Inżynier Technologii Żywności

Stan prawny na dzień: 20.08.2024