Ustawa z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych (dalej: KSH) oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja) została ogłoszona 25 sierpnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1705), a kluczowe przepisy nowelizacji weszły w życie w dniu 15 września 2023 r. Istotą i źródłem tych zmian są przede wszystkim:

• implementacja Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2121 z dnia 27 listopada 2019 r., która wprowadza zmiany w dyrektywie (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, podziału i łączenia spółek;
• częściowa implementacja Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1151 z dnia 20 czerwca 2019 r., która zmienia dyrektywę 2017/1132 w odniesieniu stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek.

Przedmiotowa nowelizacja jest również wynikiem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-106/16 Polbud Wykonawstwo, w którym zaznaczono, że art. 49 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – który mówi o zakazie ograniczania swobody przedsiębiorczości – należy interpretować w ten sposób, że nie można uzależniać przeniesienia siedziby spółki z jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do drugiego od likwidacji spółki w pierwszym państwie członkowskim. Dzięki temu zmianie uległ przede wszystkim art. 270 pkt 2 KSH w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją stanowił, że uchwała wspólników o przeniesieniu siedziby spółki za granicę, stwierdzona protokołem sporządzonym przez notariusza, powoduje rozwiązanie spółki.

ZMIANY NA POZIOMIE KRAJOWYM

Nowelizacja wprowadza również zmiany w zakresie rodzajów transformacji spółek na poziomie krajowym. Na szczególną uwagę zasługuje nowy rodzaj podziału spółki (podział przez wyodrębnienie), który polega na przeniesieniu części aktywów i pasywów spółki dzielonej na jedną lub więcej spółek przejmujących, a w zamian za to emitowane zostają udziały lub akcje w spółce nowo utworzonej. W efekcie spółka dzielona staje się wspólnikiem spółki przejmującej, co przypomina sytuację aportu części przedsiębiorstwa, ale zachowuje wszystkie korzyści wynikające z podziału, w tym kontynuację praw i obowiązków.

Do KSH wprowadzony zostaje nowy rodzaj uproszczonego połączenia spółek, które będzie polegało na przeprowadzeniu połączenia bez przyznawania udziałów lub akcji spółce przejmującej, jeżeli jeden wspólnik posiada wszystkie udziały lub akcje w łączących się spółkach lub jeżeli udziały lub akcje w łączących się spółkach są równomiernie rozdzielone między wspólników.

ZMIANY W ZAKRESIE OCHRONY PRACOWNIKÓW, WIERZYCIELI I WSPÓLNIKÓW

Nowe przepisy wprowadzają również szereg środków mających na celu bardziej precyzyjne określenie zasad ochrony praw pracowników, wierzycieli oraz wspólników w związku z procesami restrukturyzacyjnymi. W szczególności przewidują one możliwość zgłaszania uwag do planu połączenia, podziału lub transgranicznego przekształcenia. Warto zaznaczyć, że te podmioty muszą być wcześniej poinformowane przez uczestniczące spółki o tym obowiązku. Ponadto, nowością jest wymóg wskazania strony internetowej, na której pracownicy, wierzyciele i wspólnicy będą mogli znaleźć dokumenty związane z procesem reorganizacji.

ZMIANY W ZAKRESIE KONTROLI PROCESÓW TRANSGRANICZNYCH

Nowelizacja wprowadza procedurę wydawania zaświadczeń o zgodności operacji transgranicznych z polskim prawem, co jest znaczącym rozszerzeniem dotychczasowej kontroli w tym zakresie. Proces oceny zgodności nie będzie już tylko kompetencją sądów rejestrowych, ale także specjalistycznych organów, w szczególności organów podatkowych. Organem odpowiedzialnym za wydawanie opinii o zgodności danej operacji transgranicznej z przepisami prawa podatkowego będzie Szef Krajowej Administracji Skarbowej.